Μητρικό Βάμμα Acorus Calamus/Acore Vraie/ Άκορος ο κάλαμος με σταγονόμετρο

Το Acorus calamus L. (Άκορος ο κάλαμος, Sweet Flag) είναι πολυετές αρωματικό φυτό της οικογένειας Acoraceae, το οποίο αναπτύσσεται κυρίως σε υγρά και ελώδη εδάφη. Το μέρος του φυτού που χρησιμοποιείται παραδοσιακά είναι το ρίζωμα (rhizoma), το οποίο χαρακτηρίζεται από έντονο αρωματικό προφίλ και περιέχει αιθέριο έλαιο και διάφορες βιοδραστικές ενώσεις.

Ο Άκορος έχει μακρά ιστορία χρήσης στην ευρωπαϊκή και ασιατική βοτανοθεραπευτική παράδοση, κυρίως για την υποστήριξη της πέψης και της φυσιολογικής λειτουργίας του γαστρεντερικού συστήματος. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όμως στην περιεκτικότητα του φυτικού υλικού σε β-asarone, καθώς αυτή διαφέρει σημαντικά ανάλογα με την ποικιλία και τον χημειότυπο του φυτού.

Σύνθεση του Βάμματος

Το ρίζωμα του Acorus calamus περιέχει μεταξύ άλλων:

• Αιθέριο έλαιο
• α-Asarone και β-Asarone, σε συγκεντρώσεις που εξαρτώνται σημαντικά από τον χημειότυπο
• Sesquiterpenes και monoterpenes
• Acorenone και συγγενείς αρωματικές ενώσεις
• Φαινολικές ενώσεις
• Τανίνες
• Πικρές και αρωματικές ουσίες

Η β-asarone αποτελεί το σημαντικότερο συστατικό από άποψη ασφάλειας και η περιεκτικότητά της πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πριν από οποιαδήποτε εσωτερική χρήση.

Φαρμακολογικές Δράσεις και Ιδιότητες

• Πεπτική δράση: το ρίζωμα έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά ως αρωματικό πικρό για την υποστήριξη της πέψης.
• Στοματοχική δράση: παραδοσιακά χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις μειωμένης όρεξης και αίσθησης βάρους μετά το γεύμα.
• Σπασμολυτική δράση: συστατικά του φυτού έχουν μελετηθεί πειραματικά για πιθανή επίδραση στον λείο μυ του γαστρεντερικού συστήματος.
• Νευροδραστικές ιδιότητες: η α- και β-asarone έχουν παρουσιάσει δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα σε πειραματικές μελέτες.
• Αντιμικροβιακή και αντιοξειδωτική δραστηριότητα: διάφορα συστατικά του αιθέριου ελαίου έχουν παρουσιάσει αντίστοιχες δράσεις σε εργαστηριακές μελέτες.

Οι παραπάνω δράσεις αφορούν κυρίως παραδοσιακή χρήση και προκλινικά δεδομένα και δεν αποτελούν από μόνες τους τεκμηρίωση θεραπευτικής αποτελεσματικότητας.

Παραδοσιακές Ενδείξεις Χρήσης

Το Acorus calamus έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά για:

• Δυσπεπτικές ενοχλήσεις
• Αίσθημα βάρους και πληρότητας μετά το φαγητό
• Μετεωρισμό και γαστρεντερική δυσφορία
• Μειωμένη όρεξη
• Ήπιους γαστρεντερικούς σπασμούς
• Ως αρωματικό και πικρό πεπτικό βότανο

Οι παραπάνω χρήσεις βασίζονται κυρίως στην παραδοσιακή χρήση του φυτού.

Τρόπος Χρήσης

Η δοσολογία του βάμματος δεν μπορεί να καθοριστεί μόνο από τη συγκέντρωση του εκχυλίσματος, καθώς απαιτείται γνώση της πραγματικής περιεκτικότητας του τελικού προϊόντος σε β-asarone.

Σύμφωνα με τη σχετική επιστημονική τοποθέτηση του EMA, η έκθεση στην asarone από φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα πρέπει να διατηρείται στο ελάχιστο δυνατό επίπεδο. Ως προσωρινό όριο αναφέρεται έκθεση περίπου 115 μg β-asarone ημερησίως.

Για τον λόγο αυτό, η εσωτερική δοσολογία πρέπει να καθορίζεται μόνο όταν είναι γνωστή και ελεγχόμενη η περιεκτικότητα του συγκεκριμένου βάμματος σε β-asarone.

Προφυλάξεις και Παρενέργειες

Η ασφάλεια του Acorus calamus εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τον χημειότυπο και την περιεκτικότητα σε β-asarone.

Η α- και ιδιαίτερα η β-asarone έχουν δημιουργήσει τοξικολογικές ανησυχίες. Σε πειραματικά μοντέλα έχουν παρατηρηθεί γονοτοξικές και καρκινογόνες επιδράσεις, γι' αυτό και η έκθεση πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατό.

• Να μη χρησιμοποιείται σε εγκυμοσύνη και θηλασμό.
• Δεν συνιστάται η ανεξέλεγκτη χρήση σε παιδιά.
• Να αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση χωρίς καθοδήγηση επαγγελματία υγείας.
• Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή όταν δεν είναι γνωστή η περιεκτικότητα του προϊόντος σε β-asarone.
• Προτιμώνται φυτικές πρώτες ύλες και χημειότυποι με πολύ χαμηλή ή μη ανιχνεύσιμη περιεκτικότητα σε β-asarone.
• Η συνιστώμενη ημερήσια ποσότητα δεν πρέπει να οδηγεί σε υπέρβαση των αποδεκτών ορίων έκθεσης σε β-asarone.

Το Acorus calamus αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα αρωματικά και πικρά φυτά της παραδοσιακής φυτοθεραπείας, με ιστορική χρήση κυρίως για την υποστήριξη της πέψης και της λειτουργίας του γαστρεντερικού συστήματος. Παρά το ιδιαίτερο φυτοχημικό του ενδιαφέρον, η παρουσία της β-asaroneαπαιτεί αυστηρό έλεγχο της χρησιμοποιούμενης πρώτης ύλης και της τελικής ημερήσιας έκθεσης, ώστε η χρήση του να πραγματοποιείται με τον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό ασφάλειας.